Mehter|Mehterci Dede

Ö N S Ö Z :
Milletcek ç o ğ u m u z u n kanaatı odur ki; toy-bayram-seyrân-aktivite vd. etkinlilerde, hamâsiyâtla ilgili atmosfer(ler)i en âlâca mizânsene eden; M E H T E R , K I L I Ç - K A L K A N gösterisi takımları; “bilinçli i f â edildiğinde” dünyânın en emsâlsiz gösterileridir.
NEDENİ; yine çoğunluğun hemfikiren söylemlerine göre: Seyrân edenleri; hayâl gücü nisbetince, sanki “Zaman Tüneli“ne girmişte, tâ o dönemleri yaşarcasına dalarak-gittiği rûh hâli ile, hamâsîyât dolu hissiyâtlılık konstrasyonuna sok(tur)abiliyor olması, ya da, öylesi çağrıştırıcı hissiyâtları esinlettirmesi…
Hele ki; tıpkı yemeğin tuzu-biberi mesâbesinde, o gösterileri daha da heyecanlı kılacak konu ilintili hamâsî şiirleri de okuyarak, hikâyelerini-öykülerini kısacık sunarak, o program(lar) ifâ edilirse…
İşte o ân tam bir târihi esintiler programına dönüşüveririr o esnâda hissiyâtlarının düğmesine basmış olanlar için…

ÖNSÖZ konumuzun ANA TEMÂSI: Folklör takımları olsun, hamâsiyât gösteriler takımları olsun, (b)ilgililerin , gösterilerdeki bölümler ile tavır - târz - figür - ciddiyet anlamlarının ne ifâ(de) ettiğine dâir, ya konuşmama özürlüleri ya da çok gevezeleri durumuna bürünmüş olmalarıdır…Bu hususta sırf/sâdece atlı-cirit gösterilerinde galeyâna
getirici koşma, yiğitleyiş târzı şiirvâri yöre lehçeli söylemlerini ve de müsâbaka puan kazanış-kaybediş hâli bildirilerini istisnâ tutarsak, mâalesef tüm takımlar, haldır-huldur, güm-güm, lây-lây-lom (..hele hele otantizmin içine edilen hızlandırılmış(!) ritimler ile uyduruk-kaydırık gerçek dışı folklörik diye yapılmış giysili..) saçmalıklar furyasıyla sürdürülüyor olması çok ama çok üzücüdür…

..BU TESBİTİMİZDEN BİZİ İLGİLENDİREN; MEHTER, KILIÇ-KALKAN TAKIMLARI İLE,İLGİLİ PROGRAM SUNUŞLARINDAKİ “takdîmler-izâhlar, şiirler” hususunun irdelenmesi - bilinçlendirilmesi, ve ifâ(de) edilişi hakkındadır; ve ki şimdi de bu hususlarda bilgilendirelim:

(daha fazla…)

Okuyunun dikkâtine: Başlık kod’lu; (1/3) ; (2/3) ; (3/3) olarak yazı dizisi olarak konuları işleyeceğiz.(..beher kod üzerine tıklayıp bkz.)

H A T I R L A T I Ş :
” Bu ‘3 adet’ YAZI DİZİSİ: (A) , (B) BÖLÜM BAŞLIKLI anlatılarımdan;
(A) BÖLÜMÜ MEHTER TK.I KURULMASININ “GEREKLİLİĞİ HK.da”
bilgilendirişleri bitirerek; devâmı (B) şıkkı olan:
(B) BÖLÜMÜ “MEHTER TK.I KURULMASININ “GEREKLERİ HK.da“ bilgi dağarcığımızı, alttaki (5) şıktan; 4 ncüsünde kalmıştık, sürdürelim:

1) Ö N S Ö Z
2) İNSAN UNSURU ( KADROLAR HKda; ayrıca konular işlenecektir.)
3) PARA GÜCÜ
4) GÖNÜLLÜLÜK KAVRAMI HK.DA
5) MEHTERHÂNE ( f i z i k î ) O R T A M I

4) M E H T E R L E R D E G Ö N Ü L L Ü L Ü K KAVRAMI HK.DA:

Mehter takımlarının kurucu ilgilileri tarafından, h e r fırsatta dil-
lendirilen: “…..arkadaşlar, mehterler; ‘G Ö N Ü L L Ü h i z m e t’ sürdürülür
DÛALI Ocaklardır..” vb. sözler çoook edilir. O tür söylemlerde gerçek
yanlar vardır; ama herşeyi de “gönüllü”lükle sürdürülemeyeceği, ayrı
daha önemli bir gerçektir…
Mehterlerdeki olması lâzım zarûri “GÖNÜLLÜLÜK”ü irdeleyelim:

“MEHTERLER GÖNÜLLÜ YAPILMASI GEREKİR FAALİYETLERDEN OLMALIDIR” denilip, gerekçe olarakta: “ MEHTERÂN MENSÛPLARINA PARA ÖDE- MELERİ İŞİ, İŞE GİRERSE O MEHTERLERDE NİFÂK OLUŞMAKTA VE DE DAĞILMA OLASILIĞI ARTMAKTADIR, ilh.” gibi savunmalar yapılmakta. Yıllardır deneyimli ve bir MİSYON ADAMI kişiliğimle derim ki:
BİLÂKİS; MEHTER MENSÛBU KİŞİLER, HER HÂL-U KÂRDA KIŞ-YAZ ve TÂTİL DEMEYİP, GEREKİRSE MUTFAK,VB. PARASINDAN KISARAK MEHTERHÂNE ÇALIŞ-MALARINA ~ GÖSTERİ GÖREVLERİNE ELLERİNDEN GELDİĞİNCE; GÖNÜLLÜLÜK GAYRETİYLE HİZMETLERİ ŞİÂR EDİNEREK SÜRDÜRMEDELER…
..AMMA! NEREYE KADAR ?… “Vermeden almak Allah’a mahsûs” ise; hizmet-iş-vs. verip de HAKEDİŞ’i göz ardı etmek mümkün mü!? Âdîlânelik midir !?!… Ve ki, Hadis-i Şerif üzere: “….sırtındaki ter soğumadan hakkı verilmelidir.” Buyruğuna rağmen; DÛALI OCAK’da!

(daha fazla…)

Ülkemizde çoğu mehterler; halkın maddi yetersizliği ve teşvîki itibâriyle VÂKİ İSTEKLER cümlesinden olaraktan YEREL MERCİLERCE teşekkül ediliyor…

Yâni, yerel yönetimler; nasıl ki TSM, THM, Tas.M. , Judo-müzik- elsanatı türleri kursları açıp, öğretim ve eğitimcilerine, prg kadrolarına bedel ödüyor-
iseler, bu bab’tan mehterlere de, folklör ekiplerine de katkıda bulunuyorlar.

İŞTE, bunca yatırımların ber’hava olmaması için, onlarca mehterân mü-

(daha fazla…)

Bizim mâhut ‘elit’ tabaka, başkalarının haklılığıyla nice (b)ilgili gâyretleri kadar, kendi öz irfânî dâvâsında da gâyretli olunmak lüzûmunu hiçbir zaman hissetmemişlerdir… Sanki DIŞ kültürlerin ‘fâhrî’ temsîlcileridirler. Hele-hele bâzı ‘monşerler’ ikilemlidir !?…
Sayısız teessüfler’ki kendi «mûcit» mehterimizi görmeyerekten, başka milletlerin otantik faaliyetlerini, kendilerine âit duygularıyla yere göğe koyamıyan, şartlanmış yabancı hayrânı kişiler olaraktan, kendi öz değerlerini redde endeks’li tutumlarıyla; kendilerini dışla-dıklarının farkında olamıyacakları kadar kültür ucûbeleri çıkabiliyor.
Neymiş; gerek mehterler, gerekse Kılıç-Kalkan ekipleri olarak bu hamasîyât gösteri ~ temâşâ faaliyetleri YABANCILARI ÜRKÜTÜP, KORKUTUYOR ve târihî mâzimizde var olup unutturulmaya çalışılan
“ B A R B A R ! ” imâjını güncelleştiriyormuş…muş !!!…

Sevsinler değerlendirmelerini… Âtıf yaptıkları o YABANCILARIN; onlarda olmayan târihî hazineye, YABANCI olmaları doğaldır… Onlar

(daha fazla…)

. . ö n s ö z . .

“MEHTERLERİMİZ; M İ L L Î BAYRAMLARIMIZDA HALKLA BİRLİKTE RESMÎ , GAYR-Î RESMİ TÖREN PROGRAMI VB. HER TÜR ETKİNLİKLERDE YER ALMALI MI !? ALMAMALI MI !?!…” gibi, bilinçsizlikten mi, yoksa, gâfletten mi, ya da gâfillik-ten mi, veya ard niyetlilikten mi olacak o tür söylemleriyle-eylemleriyle her fırsatta temcit pilâvı gibi tekrârlayanlara”
dâir c e v â p olarak, bil’vesile de, duyarlı halkımızın o tür menfî fiillerden aslâ etkilenmemesine çağrıda bulunmak için, dolayısıyla azîz milletimize aydınlatıcı bilgiyi, “ özellikle o mâlum kesime yönelik” birazcık olsun ilintili anlatılarda bulunalım ki, o aşağılayıcı isnâtların (..Bkz. ”MEHTERLERİN A L Â (Y) s e l â m l ı YÜRÜYÜŞÜ Hk.da. ” başlıklı o diğer yazıma.. ) o kadarlıkla da olmadığını, daha-dahalarının hem nasıl da yakıştırmalarla türetildiklerini a z ı c ı k da h i c v e d e r e k bilgilen(dir)elim.

“Mehterlerimize ard’niyetli söylemlerden çıkan sorulara
cevâplayışvâri izâhlarımızı; şu listeye uyarak sunalım:

1) Mehter(ci)lerin saltanatı temsîli, ya da özentisi hk.da

2) Mehter(ci)ler adına “aslî görevlilik isteği” yapıldı…

3) Mehterlerin ikâme-î emsâli(!) müziklerle mukâyesesi..

4) MEHTERLER; CANSIZ TAPULARIN CANLISI SAYILANIDIR…

5) MEHTERLERDEKİ SANCAKLARIN MEVCÛDİYETİ HAKKINDA

6) CUMHURİYET BAYRAMINDA MEHTER REPERTUARI NE İDİ ?

7) CUMHURİYET BAYRAMINDA, mehter programı ÜŞÜTMÜŞ!

8- MEHTER, VB. HAMÂSÎ FAALİYETLERE; “ARD NİYETLİLİK”…

ŞİMDİ DE SIRAYLA ANLATALIM..

1) Mehter(ci)lerin “Saltanatı temsîli” ya da “özentisi hk.da”

Nedense hep her fırsatta Osmanlı’lıkla özdeşleştirilerek şartlandırılmış bilinçsizliğe kurban edilir mehterlerimiz!?…
Mehterler, sâdece 25 milyon km.karelik, 3 kıta da, yedi iklimde âdilâne tevhîd üzere hükümrânlık sürdürmeyi şiâr edinmiş ‘Osmanlı Coğrafyası’nın olduğu kadar; tâ! gerilere doğru; Anadolu beylikleri, Anadolu ve Büyük Selçuklular, İlhânlılar, Memlûklar, Gazneliler, Karahanlılar devletlerinin dönemleri itibâriyle adetâ “Tevhîd Sancağı sembolü” sayılmış Daha-daha geri târihi dönemlerinde de, tâ! Orta Asya Türk devletlerinin en kökenine dek inilince de, dünyânın İ L K müzik topluluklarının m u c î d i ecdâdımız Türkler olduğu saptanır. ..Böylece de tüm müzik uğraşları topluluklarının da ceddi-atası doğal olarak MEHTERLER(imiz) sayıla’gelir!

..Dolayısıyla, milletçek hâz ve gurur duymamız gerekirken mehterlerimizi, TC. ilkelerine aykırı görmek de niye !?…
Mehterler millet olmanın tüm vasıflarıyla “kökü mâzide olan âti” olgusuyla, en son Osman beye intikâlen sürdevâm ettirilmiş muhteşem bir gelenevî faaliyetler sinsilesidir…
..Ve ki’ “Türkiye Cumhuriyeti” de gökten zembille/Hasır vb. örgü işi eskiden kullanılan büyükçe çantadır inmediğine göre

“k ö k ü mâzide olan â t i; TC.” olgusuyla da “Osmanlılık’mış” “saltanat özentisi’ imiş” gibi, o ard’niyetli zihniyetlilerin safsatalarıyla kafalar karıştırılmamalıdır…

Nitekim, bakılsa şöyle bir yakın târihi geçmişimize, ki’ mehterler; tâ! 1826′da (..yâni, Atatürk’ten de çok önce
inkılapçı/yenilikçi olan sultan II. Mahmud tarafından,

(daha fazla…)

       KILIÇ-KALKAN Takımı (=tk.ı)  henüz TEK iken, (..Bkz. önceki anlatı
yazılarıma.) alternatif tk.ların kurulmasıyla ‘giderek’  bu takımların
çoğalmasından bahsetmiştik.  Tk.ların çoğalması; yurt içi-dışı dâvet
taleplerinin câzipliliği ile orantılı olurken, aynı zamanda da, tk.lar
arası eleman ayartmalarla, rekâbetin getirdiği olağan entrikalarla,
birbirlerine kıyasıya mücâdelelerle baş edebilmeye  a c a b a  çâre
olur mu diye, Ekip (=tk.) / Tk. yöneticileri ; “ KILIÇ - KALKAN  YEMİNİ ”
ihdâs ederek, mâiyetindeki elemanların;
a.) Diğer tk.lara kaçıp-gitmememesi için disipline gereği..
b.) İmkân sağlanan kılıç-kalkan bilenine, Bursa dışında kurmasın..
..fikri ve uygulayışı olarak aralarında YEMÎN töresi oluşturmuştular.

(daha fazla…)

    Bursa Kılıç-Kalkan gösteri ekiplerinin belden aşağısı giysileri; ne törelere / geleneklere uygundur, ne de millî ve dîni kurallara!…
    Bilindiği gibi; alt giysi âdetâ kasıkları belli edercesine “bikini’vâri mayo” hâline getirilircesine(!) kullanılmaya özen(?) gösterilmektedir.
    Bu hususta; târihî-gelenevi, bittâbii ki inânç anlamında esâs alıp
dile getirilmesini haklı bulanları memnûn etmek için belirtmiyorum.
Kişiler, plajlarda, havuzlarda, sportif giysiler gereği bireysel hakkı
olarak dilediklerini yapma da özgürdürler; Amma bu hususta aslâ!
Çünkü otantizm’de; asırlık hassâsiyetlerin anonim şâmilliği esastır…
Özen ve dikkât gerektiren ortamlarda bulunmanın adâbı gibi,aynen; iştigâl-faaliyet-aktivite mensûplarınında aîdiyet ciddiyetliliği olmalı.

    ..O nedenle de: İki kelime ile « R e z â l e t »tir!.. « Yanlış »tır!…

     Şort’vârilik, gelenevî giysilerimizde ve de dünya folklörü türleri geleneksel kıyâfetlerinde olmamasına rağmen; ZEYBEK-EFE yöresi EGE bölgesini kapsayan ilintili folklörik dizaltı ( sahil insanı - denizci ) kısa paçalı şalvarlarından esinlenerek, 1905 yılı doğumlu rahmetli Mustafa Tahtakıran (Bkz.“Kılıç-Kalkan Ekipleri” İNT. sitelerine.)  hocamızın,
bilenlerden öğrenipte, arkadaşlarıyla birlikte figürlerin sıra-tertip, yorumları üzerine adetâ standartlaştıraraktan  İLK resmî, Kılıç-Kalkan Ekibi’ni kuraraktan, a z i m l e çalışmaları semeresini  yurt-içi-dışı gösterilerde ünlendirmesi; alâ-yu vâlâ iftihârlık temâşşaa olgudur.
      Ve burada en içten duygularımla, ve onlara râhmet dileyerek,   “özellikle M. Tahtakıran-Derviş ağbi ikilisine, 2 nci tk kurucuları  A l i Kayakent, partnerim C. Yeşiltunalı’ya ve 3ncü tk.ı kuran Muzaffer Semiz  hocalarımızı anıyorken, derim ki: “Eğer kılıç-kalkan ceng gösterisi halâ yaşıyorsa onların, heleki, M.Tahtakıran hocanın oğulları Ercan ve kardeşleri ile, Bursa’nın ünlü kestane şekeri üreticisi KAFKAS’ınn sâhibi Attilâ  ve diğer alplerden-mefkûredaşlardan oluşan ekipleri;

(daha fazla…)

        Sizleri bilgilendirmek; misyon şiârı ‘sorumluluğum’ gereğidir.
       ÇÜNKÜ, sizler, şânlı târihî vâk’alarımızın yansıması olarak sunduğunuz gösterilerinizi, tâ ö dönemlerinde iken:
a) Ecdâdımız edep, örf, gelenek, ve inânçları uyarınca  s û l h’de…
b) Stratejikman düşmanı demoralize amaçlı cenk öncesi sefer’de…
       ..mahâretle uygulamışlar.

       OYSA ÇOK SONRALARI, unutulmaya yüz tutmuş bu ceng(âver) oyunlarını TEKRÂR hayâta geçirmekliğine, bizlere intikâl ettiren, o koreografik kurguları ve de mâlum kıyâfetleri yakıştıran o zâtların; yanılgısı mı / gâfleti mi / araştırmacılık umursamazlığı mı ?.. Her ne sebeptense OTANTİZM DEFOLARI İLE SABIKALI olarak sürdürüle’gelmiştir.

       Gösterilerin geç ve nâdir de olsa uluslararası etkinliklerde de temsîline   çalışılmasına (..benimde erdiğim..) yaklaşık tâ!  1950’li yıllardadır. İLK ünlü müteşebbisi, duyuranı, ünlendireni, râhmetliler: Mustafa TAHTAKIRAN’la, Mehmet TUTAL / nâmı- diğer: Derviş abi ” nin takımıdır.  Yaklaşık 1957 yılında onlardan ayrılıp, ilk “2nci Takımı” oluşturan “Emîrsultan Kılıç-Kalkan Tk.ı” (hocam} Ali KAYAKENT ile bendeniz ; sonra da, 3. Tk.ı kuran rahmetli Muzaffer SEMİZ ; 4 ncü. Tk.ın “Eski Muhâripler Derneği”nce kısa ömürlü MEHTER’li takım dâhil olarak; takımlar zinciri sürer…
        Sanıyorum bu yazıların yazıldığı 2008 Mart’ı itibâriyle 3 takım aktif dernek faaliyeti hâlinde aktivitelerini sürdürmeye çalışıyorlar.
       
        Şimdi, gelelim konu bilinçlisi olarak yapıcı münekkitliğimize:

(daha fazla…)

        HASIMLAR: CENGİ / DÖVÜŞÜ, aslâ çata-çat, serbest-kafalarına göre yapmamalılar; çünkü, sakatla(n)ma olasılığı yüksektir…
        Özel tavırları üretseler bile çok-çok-çok ve de çalıştıkları o arkadaşıyla eşleşerek uygulamalılar… Çok önemliliğiyle; ekipte karışık eşleniş hâli olasılığında olumsuz ve uyumsuz, müessîf durumlar

(daha fazla…)

Okuyunun dikkâtine: Başlık kod’lu; (1/3) ; (2/3) ; (3/3) olarak yazı dizisi olarak konuları işleyeceğiz.(..beher kod üzerine tıklayıp bkz.) H A T I R L A T I Ş :
BKZ. Bu konuların BAŞLIĞI olan o anlatıların SONU şöyle bitmişti: ” SN. MÜDÂVİMLERİM: Bu (A), (B) BÖLÜM BAŞLIKLI anlatılarımdan;
(A) BÖLÜMÜ MEHTER TK.I KURULMASININ “GEREKLİLİĞİ HK.da”
bilgilendirişleri bitirerek; devâmı (B) şıkkı olan:
(B) BÖLÜMÜ “MEHTER TK.I KURULMASININ “GEREKLERİ HK.da“ bilgi dağarcığımızı, müteakip yazılarımızda sunmaya çalışalım.

* * *
..Şimdi de o MÜTEÂKİP yazıyı; “B) GEREKLERİ HK.da“ bilgileri sunalım:

Önce anlatılacak konuları listeleyelim her defâ ki gibi: 1) Ö N S Ö Z
2) İNSAN UNSURU ( KADROLAR HKda; ayrıca konular işlenecektir.)
3) PARA GÜCÜ
4) GÖNÜLLÜLÜK KAVRAMI HK.DA
5) MEHTERHÂNE ( f i z i k î ) ORTAMI

1) Ö N S Ö Z

DEĞERLİ OKURLARIM
MEHTER(+hâne) NİYETİ, KARARI verilmesinin akabinde, hâni ünlü bir ata sözümüz vardır; “hamama giren terler” diye… İşte, bu anlatılacak bölümümüz yoğunluklu olarak, parasal yönü + kadrolar
oluşturulması ve bunlar kadar da önemlisi; “Olması lâzım gerektiği ciddîlikte” giysi, pusat, kisve, çalgı alâtları toplamına verdiğimiz tanımlayışla “LÂZIMELER” konu(m)larıdır.
Tabii bütün bunların hepsinin mekânı olarak da “MEHTERHÂNE”
AMAÇLI YAPI ya da YAPI BÖLÜMLERİ sağlanmasıdır…
Siz(ler)e, bil(mey)in, ciddiyetine-önemine binâen anlatayım:

Mehter(+hâne) faaliyeti için şu 3 koşul çok önemlidir:
1) Finans ; 2) Topluluk / insan unsuru ; 3) Bilinçli hoca(lar)
Bu, 3 s a c a y a ğ ı o l g u oluşturulmadıkça, sakın hâ! bu işe aslâ ve kat’a başlanılmamalıdır… Netice; emek, masraf, zaman kaybı, vd. hususlar sonuç olarak hüsrândır… Her tür olumsuzluğa ve de zorlamalarla “biz yaptık oldu” , ” imkân ve de şartlarımızla ANCAK bu kadar oldu” , vb. yetersizliklerle mehter oluşturduysanız; MEHTER takımınız muhtemeldir ki benim ısrârla vurgulayıp, ‘topa tuttuğum’, folklörik görünümlü türdendir…
Aman hâ! Sâkın ola ki hâ! Lütfen, geleneklerimizin en miheng
taşı, mümtâz/seçkin, görkemli olmasına son derece önem verilmesi
icâp eden mehterleri(mizi); heves, istek, ihtiyâc, övünç, vb. arzular
uğruna, NÂ HOŞ gayrî ciddi mehter kurarak, ÖZ fedâ edilmemelidir!
O tür mehterlerin oluşumuna kimsenin ne haddi ve de ne hakkı
olmalıdır… Bu yazdıklarım aslâ boşuna değildir. Kanıtları mı ? Şöyle (daha fazla…)